Năm 2016, tôi bắt đầu công việc đầu tiên tại Cargill với vị trí nhân viên kinh doanh. Lúc đó tôi là thạc sĩ nuôi trồng thủy sản với 0 kinh nghiệm bán hàng, không biết cách gặp khách hàng, không biết cách xử lý từ chối, và thành thật mà nói — không chắc mình có làm được không. 10 năm sau, tôi đang là quản lý kinh doanh, dẫn dắt đội ngũ, phụ trách địa bàn rộng, và nhìn lại hành trình đó với một câu hỏi thường trực: Nếu tôi biết những điều này từ đầu, tôi có thể đi nhanh hơn bao nhiêu? Bài viết này là những gì tôi ước mình biết sớm hơn. Không phải lý thuyết sách vở — mà là những bài học từ thực địa, từ những lần thất bại, và từ những người đã dạy tôi những điều mà không trường nào dạy.
Bài học 1: Chuyên môn kỹ thuật là điểm khởi đầu, không phải đích đến
Khi mới vào nghề, tôi tự tin vào kiến thức kỹ thuật của mình. Thạc sĩ nuôi trồng thủy sản, hiểu sâu về quản lý ao, dinh dưỡng, dịch bệnh. Tôi nghĩ đó là lợi thế cạnh tranh của mình.
Và đúng — nó là lợi thế. Nhưng không phải theo cách tôi nghĩ.
Lợi thế không phải là tôi biết nhiều hơn khách hàng về kỹ thuật. Lợi thế là tôi có thể nói chuyện với họ như người trong ngành, không phải như nhân viên bán hàng từ ngoài vào. Khi tôi nhìn ao của họ và chỉ ra đúng vấn đề họ đang gặp trước khi họ nói ra, sự tin tưởng được xây dựng ngay lập tức.
Nhưng chuyên môn kỹ thuật không bán được hàng. Nó chỉ mở cánh cửa. Kỹ năng bán hàng, lắng nghe, và xây dựng quan hệ mới là thứ giúp tôi đi qua cánh cửa đó.
Bài học: Đầu tư vào chuyên môn để tạo niềm tin. Nhưng đầu tư vào kỹ năng mềm để tạo kết quả.
Bài học 2: Kiên trì không phải là cố thuyết phục — mà là luôn có mặt đúng lúc
Năm đầu tiên, tôi hiểu “kiên trì” theo nghĩa: gặp khách hàng nhiều lần, thuyết phục nhiều lần cho đến khi họ đồng ý.
Sai hoàn toàn.
Khách hàng trong ngành nông nghiệp — đặc biệt là các hộ nuôi và đại lý lâu năm — không thích bị thuyết phục. Họ thích được tôn trọng, được lắng nghe, và được giúp đỡ khi cần.
“Kiên trì” đúng nghĩa là: luôn xuất hiện khi họ gặp vấn đề, dù đó không phải lúc họ có thể mua hàng. Điện thoại thăm hỏi khi họ có dịch bệnh mà không cố bán sản phẩm ngay. Chia sẻ thông tin thị trường có ích dù họ chưa phải khách hàng của mình. Giữ đúng mọi cam kết dù nhỏ.
Sau 3–4 năm làm như vậy, tôi nhận ra rằng những mối quan hệ bền nhất không đến từ kỹ năng thuyết phục — mà từ sự tin tưởng tích lũy qua thời gian.
Bài học: Kiên trì không phải là gặp nhiều lần. Là có mặt đúng lúc và nhất quán theo thời gian.
Bài học 3: Quản lý bản thân quan trọng hơn quản lý thời gian
Khi còn là nhân viên, tôi đọc rất nhiều sách về quản lý thời gian. Lên lịch, phân chia ưu tiên, loại bỏ phiền nhiễu.
Tất cả đều đúng. Nhưng chúng không giải quyết được vấn đề thật sự: những ngày tôi không muốn gọi điện cho khách hàng. Những tuần tôi bị từ chối liên tiếp và mất đi năng lượng. Những giai đoạn thị trường khó và tôi bắt đầu nghi ngờ bản thân.
Đây không phải vấn đề quản lý thời gian. Đây là vấn đề quản lý trạng thái nội tâm.
Tôi học được điều này không từ sách — mà từ việc quan sát những đồng nghiệp giỏi nhất xung quanh mình. Họ không phải người không bao giờ gặp khó khăn. Họ là người phục hồi nhanh hơn sau khó khăn. Họ có những thói quen — tập thể thao, thời gian với gia đình, việc học hỏi liên tục — giúp họ duy trì năng lượng khi thị trường không thuận lợi.
Kỷ luật bản thân không phải là ép mình làm việc khi không muốn. Là xây dựng nền tảng để bạn luôn ở trạng thái sẵn sàng.
Bài học: Đầu tư vào sức khỏe, gia đình, và thói quen phục hồi không kém gì đầu tư vào kỹ năng nghề nghiệp.
Bài học 4: Học hỏi liên tục không phải là xu hướng — đó là yêu cầu tối thiểu
Ngành nông nghiệp thay đổi nhanh hơn nhiều người nghĩ. Công nghệ nuôi mới, giống mới, thị trường xuất khẩu biến động, dịch bệnh mới xuất hiện, và bây giờ — AI đang thay đổi cách làm việc.
Trong 10 năm, tôi thấy rõ một pattern: những người không chịu học cái mới đều dần bị thay thế — không phải bởi AI hay tự động hóa, mà bởi những đồng nghiệp trẻ hơn chịu cập nhật hơn.
Nhưng học hỏi không phải là đăng ký hết khóa học này đến khóa học khác. Phần lớn kiến thức quan trọng nhất tôi có được đến từ: hỏi khách hàng những câu hỏi thật sự, lắng nghe đồng nghiệp giỏi hơn mình, và phản chiếu lại từ những lần thất bại.
Thói quen học hỏi hiệu quả nhất của tôi: mỗi tuần, dành 30 phút đặt câu hỏi “Tuần này tôi đã làm đúng điều gì? Sai điều gì? Nếu làm lại, tôi sẽ làm khác như thế nào?” Đơn giản, nhưng 10 năm tích lũy thành sự khác biệt rất lớn.
Bài học: Học không phải là thêm kiến thức. Là liên tục điều chỉnh dựa trên kinh nghiệm thực tế.
Bài học 5: Gia đình không phải lý do để làm việc ít hơn — mà là lý do để làm việc thông minh hơn
Tôi có hai con. Mục tiêu của tôi không chỉ là thăng tiến trong sự nghiệp — mà là xây dựng gia đình hạnh phúc và có đủ tự do tài chính để vợ chồng có tuổi già an yên.
Điều đó có nghĩa là: tôi không thể chỉ làm việc nhiều hơn mãi mãi. Tôi cần làm việc thông minh hơn.
Đây là lý do tôi nghiêm túc với việc học AI, kinh doanh online, và quản lý tài chính cá nhân. Không phải vì tôi muốn theo xu hướng — mà vì những thứ này giúp tôi tạo ra nhiều giá trị hơn trong ít thời gian hơn, để tôi có thể ở nhà đúng giờ và đồng hành cùng các con lớn lên.
Gia đình không phải lý do để hi sinh sự nghiệp. Gia đình là lý do để bạn xây dựng sự nghiệp đúng cách.
Bài học: Xác định rõ mục đích thật sự của sự nghiệp — nó sẽ giúp bạn ra quyết định đúng trong những lúc khó khăn.
Một điều tôi ước mình biết từ năm 2016
Nếu được nói chuyện với bản thân năm 26 tuổi mới vào nghề, tôi sẽ nói một câu:
“Đừng chờ đến khi sẵn sàng. Bắt đầu, thất bại, học, điều chỉnh — và lặp lại.”
Tôi đã mất quá nhiều thời gian chuẩn bị, sợ sai, và chờ đợi điều kiện hoàn hảo. Những người đi nhanh hơn tôi không phải vì họ thông minh hơn hay may mắn hơn — mà vì họ bắt đầu sớm hơn và chịu sai nhiều hơn.
Hành trình 10 năm không dạy tôi cách tránh thất bại. Nó dạy tôi rằng thất bại là nguyên liệu, không phải điểm dừng.
Bạn đang ở đâu trong hành trình của mình — mới bắt đầu, đang vươn lên, hay đã có kinh nghiệm muốn chia sẻ lại? Tôi muốn nghe câu chuyện của bạn.